Mostrando entradas con la etiqueta arquitectura popular. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta arquitectura popular. Mostrar todas las entradas

8 de diciembre de 2020

 

“Arquitectura popular de La Vera de Cáceres.” RAFAEL CHANES Y XIMENA VICENTE.
Ministerio de la vivienda . 1973.

 


El presente texto es un histórico de del estudio de la arquitectura popular. Es uno de los primeros estudios sistemáticos de la arquitectura popular en España, que se circunscribe a una comarca, en este caso es la comarca de La Vera, al norte de la provincia da Cáceres.

Comienza el trabajo, con un profundo análisis del medio físico, el medio biológico y el medio sociológico de la comarca, para enmarcar el estudio que se recoge en el resto del libro. Según los autores, este análisis fue un paso fundamental para comprender la arquitectura de los pueblos veratos.

Según la tesis de los autores, no se puede desligar la arquitectura de cada uno de los edificios con el conjunto edificado de cada uno de los pueblos que componen la comarca. Por eso además de repasar los aspectos mas sobresalientes de la arquitectura de la comarca, analiza los espacios urbanos (plazas y calles), la forma de los pueblos, y su adaptación al medio. Y lo mas interesante, es que hace un recorrido descriptivo de itinerarios por el interior de alguno de los pueblos, explicando la relación entre arquitectura, espacios y usos....

Completa el estudio con ejemplos concretos de algunas de las arquitecturas que encontramos en la comarca.

Después de leer el texto, te das cuenta que no hay ni una sola fotografía en todo el volumen, pero que no se han echado en falta, dada la cantidad de planos, tanto de edificios como de pueblos, y los bocetos de los distintos espacios que se van describiendo en el texto.

Es una delicia su lectura por el cariño y admiración que los autores ponen en el objeto de estudio.

 

O presente texto é un histórico do estudio da arquitectura popular. É un dos primeiros estudios sistemáticos da arquitectura popular en España, que se circunscribe a unha bisbarra, neste caso é a bisbarra de La Vera, ao norte da provincia dá Cáceres.

Comeza o traballo, cunha profunda análise do medio físico, o medio biolóxico e o medio sociolóxico da bisbarra, para enmarcar o estudio que se recolle no resto do libro. Segundo os autores, esta análise foi un paso fundamental para comprender a arquitectura dos pobos veratos.

Segundo a tese dos autores, non se pode desligar a arquitectura de cada un dos edificios co conxunto edificado de cada un dos pobos que compoñen a bisbarra. Por iso ademais de repasar os aspectos mais sobresaíntes da arquitectura da bisbarra, analiza os espazos urbanos (plazas e rúas), a forma dos pobos, e a súa adaptación ao medio. E o mais interesante, é que fai un percorrido descritivo de itinerarios polo interior dalgún dos pobos, explicando a relación entre arquitectura, espazos e usos....

Completa o estudio con exemplos concretos dalgunhas das arquitecturas que atopamos na bisbarra.

Despois de ler o texto, dáste conta que non hai nin unha soa fotografía en todo o volume, pero que non se botaron en falta, dada a cantidade de planos, tanto de edificios coma de pobos, e os bosquexos dos distintos espazos que se van describindo no texto.

É unha delicia a súa lectura polo cariño e admiración que os autores poñen no obxecto de estudio.

3 de noviembre de 2020

Puertas en Piloño / Portas en Piloño

Puertas en Piloño  

Realizando un trabajo para rehabilitar un viejo alpendre anexo a una vivienda, me encontré que el portalón de entrada a la finca  contaba con una hoja de madera  profusamente decorada, y acabada con pintura de llamativos colores. El marco de la puerta, de piedra, también tenía una interesante decoración modernista.

 Al dar una vuelta por el núcleo rural al que pertenecía, pude descubrir unas cuantas puertas decoradas con un estilo similar, que se habían ido manteniendo, al ser repintadas cada cierto tiempo. Otras, al no ser mantenidas con la pintura, habían ido perdiendo el color, y se habían ido deteriorando. De otras solo quedaba el recuerdo sobre las nuevas hojas.

 En cualquier caso, el conjunto tenía bastante interés y no pude evitar fotografiarlas, y dibujar algunas de ellas, midiendo concienzudamente las dos puertas que cerraban la finca objeto de mi trabajo (descubrí después que había otra auxiliar también pintada con los mismos colores).

 El núcleo en el que se encuentran estas puertas es Arbián, de la parroquia de Piloño en el termino municipal de Vila de Cruces de Pontevedra.

 A continuación incluyo las fotos de estas puertas y los dibujos de alguna de ellas.

Portas en Piloño

Realizando un traballo para rehabilitar un vello alpendre anexo a unha vivenda, atopeime que o portalón de entrada ao terreo contaba cunha folla de madeira profusamente decorada, e acabada con pintura de rechamantes cores. O marco da porta, de pedra, tamén tiña unha interesante decoración modernista.

 Ao dar unha volta polo núcleo rural ao que pertencía, puiden descubrir unhas cantas portas decoradas cun estilo similar, que se foran mantendo, ao ser repintadas cada certo tempo. Outras, ao non ser mantidas coa pintura, foran perdendo a cor, e fóranse deteriorando. De outras só quedaba o recordo sobre as novas follas.

 En calquera caso, o conxunto tiña bastante interese e non puiden evitar fotografalas, e debuxar algunhas delas, medindo concienciudamente as dúas portas que pechaban o terreo obxecto do meu traballo (descubrín despois que había outra auxiliar tamén pintada cos mesmos cores).

 O núcleo no que se atopan estas portas é Arbián, da parroquia de Piloño no remato municipal de Vila de Cruces de Pontevedra.

Inclúo as fotos destas portas e os debuxos dalgunha delas.


 



































 

 

 

 







25 de octubre de 2020

 “La arquitectura popular del Campo de Calatrava. Ventas, quinterías y patios” IRENE FERNÁNDEZ VILLEGAS.

Asociación para el desarrollo del campo de Calatrava Almagro 2006.

 


Breve estudio de la arquitectura popular de la comarca de Campo de Calatrava al sur de Ciudad Real, centrado en tres tipologías edificatorias características de la zona: las quinterías, las ventas y los patios de las casas urbanas.

Después de una definición de la arquitectura popular, para centrar el tema de estudio, se adentra en la comarca de Campo de Calatrava. Hace un recorrido histórico desde sus primeros pobladores hasta l siglo XX, y un encuadre geográfico para poder entender las forma y usos de las arquitectura de la comarca.

Aborda la arquitectura desde sus materiales y técnicas constructivas, y los aspectos iconográficos y culturales de las edificaciones. De esta forma se acerca a las tres tipologías características (patios de viviendas urbanas, ventas y quinterías) analizando su origen, uso y forma. Utiliza ejemplos concretos para explicar estos aspectos.

Es un texto sencillo y muy claro, pero se echan de menos más planos y dibujos explicativos.

 

Breve estudio da arquitectura popular da bisbarra de Campo de Calatrava ao sur de Cidade Real, centrado en tres tipoloxías edificatorias características da zona: as quinterías, as vendas e os patios das casas urbanas.

Despois dunha definición da arquitectura popular, para centrar o tema de estudio, intérnase na bisbarra de Campo de Calatrava. Fai un percorrido histórico dende os seus primeiros poboadores ata l século XX, e un encadre xeográfico para poder entender as forma e usos das arquitectura da bisbarra.

Aborda a arquitectura dende os seus materiais e técnicas construtivas, e os aspectos iconográficos e culturais das edificacións. Desta forma achégase ás tres tipoloxías características (patios de vivendas urbanas, vendas e quinterías) analizando a súa orixe, uso e forma. Utiliza exemplos concretos para explicar estes aspectos.

É un texto sinxelo e moi claro, pero bótanse de menos máis planos e debuxos explicativos.

 

6 de octubre de 2020

 

“Arquitectura popular de Aragón” Guillermo J. Allanegui Burriel
Libreria General. Zaragoza 1979.

 



El texto es una descripción de la arquitectura popular de todo Aragón, que se divide en cuatro zonas geográfica: el pirineo, el prepirineo, la depresión del Ebro y las tierras altas de Teruel y Sistema Ibérico.

Tras una breve descripción geográfica de Aragón, dedica a un capitulo a cada una de las cuatro zonas en que divide a la región.

En cada uno de los capítulos describe las características de las casas tradicionales, basándose en la transcripción  de diversos estudios parciales por temas o geográficos que existían en ese momento. Analiza los usos, y las distribuciones  de las construcciones, y los materiales y técnicas constructivas más comunes y extendidas.

Como ya reconoce el autor, el capítulo dedicado al Pirineo es el que está más sistematizado, y en el resto depende de los estudios previos existentes de otros autores.

El texto a mi parecer es excesivamente descriptivo, y no muestra ninguna empatía con el tema estudiado. Incluso en la introducción da una visión muy negativa de la arquitectura tradicional, que con el paso de los años se ha demostrado equivocada.

 

O texto é unha descrición da arquitectura popular de todo Aragón, que se divide en catro zonas xeográfica: o pirineo, o prepirineo, a depresión do Ebro e as terras altas de Teruel e Sistema Ibérico.

Tras unha breve descrición xeográfica de Aragón, dedica un capitulo a cada unha das catro zonas en que divide á rexión.

En cada un dos capítulos describe as características das casas tradicionais, baseándose na transcrición de diversos estudios parciais por temas ou xeográficos que existían nese momento. Analiza os usos, e as distribucións das construcións, e os materiais e técnicas construtivas máis comúns e estendidas.

Como xa recoñece o autor, o capítulo dedicado ao Pireneo é o que está máis sistematizado, e no resto depende dos estudios previos existentes doutros autores.

O texto ao meu parecer é excesivamente descritivo, e non mostra ningunha empatía co tema estudado. Mesmo na introdución, dá unha visión moi negativa da arquitectura tradicional, que co paso dos anos se demostrou equivocada.

17 de mayo de 2019

SEQUEROS DE CANDELEDA



SEQUEROS PARA PIMENTÓN EN CANDELEDA (AVILA)

En un viaje por el valle del Tietar en el sur de la provincia de Avila, pude descubrir en Candeleda algunos ejemplos de viejos sequeros.


 Los sequeros son construcciones, hoy en desuso, especializadas en el sacado de los pimientos para hacer el pimentón, un producto tradicional de la vera del Tietar.



Son construcciones alargadas de planta baja y primera cubiertas a dos aguas, con dos accesos independientes a cada una de las plantas, desde unos de los extremos cortos. Son de piedra, normalmente de cantos rodados, provenientes de las gargantas de los ríos que bajan de Gredos, muchas veces los cantos se colocan sin carear, directamente unos sobre otros. El forjado intermedio se realizaba con vigas de madera transversales colocadas muy próximas, y sobre ellas se colocaba el zarzo, que es u entramado de varas de sauce para dejar pasar e calor y el humo que secarán los pimientos. La cubierta es de estructura de madera y teja, sobre un enripiado separado para dejar escapar el humo.

En la planta de arriba se colocaban los pimientos, y en la de abajo se colocaban los fuegos que ahumaban y secaban los pimientos. Estos se colocaban, se iban dando vueltas para su secado. Después se bajaban, se les quitaban el pezón y las pipas y se volvía a colocar hasta conseguir un secado total, Después se volvía a bajar, se pisaba y se ensacaba para llevar a moler.
Ahora todos estas construcciones están en desuso.


A continuación incluyo las fotos de algunos de estas construcciones y el dibujo de una agrupación de tres sequeros adosados que se encuentran en el camino de LLanazo a las afueras de Candeleda, donde pudimos entrar en un de ellos. El sequero que pudimos visitar, nos lo mostró una señora, dueña de dos de ellos. Ella llegó a trabajar en el secado de los pimientos, por lo que nos pudo explicar en primera persona como cómo se usaban los sequeros.





Planta de abajo


Planta de arriba

Zarzo



Sequeros de Candeleda

Nunha viaxe polo val do Tietar no sur da provincia de Avila, puiden descubrir en Candeleda algúns exemplos de vellos sequeros.

Os sequeros son construcións, hoxe en desuso, especializadas no sacado dos pementos para facer o pementón, un produto tradicional do vero do Tietar.
Son construcións alongadas de planta baixa e primeira, cubertas a dúas augas, con dous accesos independentes a cada unha das plantas, dende uns dos extremos curtos. Son de pedra, normalmente de cantos rodados, provenientes das gargantas dos ríos que baixan de Gredos, moitas veces os cantos colócanse sen carear, directamente uns sobre outros. O forxado intermedio realizábase con vigas de madeira transversais colocadas moi próximas, e sobre elas colocábase o zarzo, que é ou armazón de varas de salgueiro para deixar pasar e calor e o fume que secarán os pementos. A cuberta é de estrutura de madeira e tella, sobre un enripiado separado para deixar escapar o fume.

Na planta de arriba colocábanse os pementos, e na de abaixo colocábanse os lumes que afumaban e secaban os pementos. Estes colocábanse, íanse dando voltas para o seu secado. Despois baixábanse, quitábanlles o pezón e as pipas e volvíase colocar ata conseguir un secado total. Despois volvíase baixar, pisábase e ensacábase para levar a moer.
Agora todos estas construcións están en desuso.

A continuación inclúo as fotos dalgúns destas construcións e o debuxo dunha agrupación de tres sequeros pegados que se atopan no camiño de LLanazo aos arredores de Candeleda, onde puidemos entrar nun deles. O sequero que puidemos visitar, mostróunolo unha señora, dona de dous deles. Ela chegou a traballar no secado dos pementos, polo que nos puido explicar en primeira persoa como como se usaban os sequeros.




24 de marzo de 2018


Rehabilitación parcial de una vivienda unifamiliar/
Rehabilitación parcial dunha vivenda unifamiliar

Proyecto / Proxecto: Rehabilitación de una vivienda unifamiliar / Rehabilitación dunha vivenda unifamiliar
Lugar: Sinada. Navia de Suarna (Lugo)
Fecha de proyecto/ Data do proxecto: Mayo 2016/ Maio 2016
Fecha de las obras/ Data das obras: junio 2017-febrero 2018 / xuño 2017-febreiro 2018
























El proyecto tiene como objeto la rehabilitación de parte de una vivienda unifamiliar. En realidad es un pequeño edificio que forma parte de un conjunto residencial más amplio, que formaba una unidad de explotación agropecuaria, alrededor de un patio parcialmente cubierto.
La edificación que se ha rehabilitado tiene forma sensiblemente cuadrada y esta compuesta de dos planta y un bajo cubierta. El volumen esta resuelto con una cubierta a tres aguas hacia la vía de acceso. La planta baja tiene acceso desde el patio central y desde el exterior. La planta alta tiene acceso desde el patio a través de una escalera. El volumen está orientado al sur.
La edificación está construida con muros de fabrica de pizarra de dos hojas con relleno de barro, y estructura horizontal y de cubierta de madera de castaño. La cubierta es de pizarra negra.
Las obras consiguió acondicionar la edificación como vivienda autónoma del resto del conjunto.
Mantuvimos todos los elementos que estaban en buena condiciones, el muro de piedra se mantuvo, abriendo un hueco en planta baja y aumentando alguno de los ya existentes. La estructura horizontal de madera se conservó limpiando las vigas y pontones, recortando una esquina para colocar una escalera interior, y la cubierta se conservó tal como estaba, colocando entre los pontones el aislamiento necesario. Conservamos las puertas y ventanas que estaban en condiciones, limpiándolas y adaptándolas. La transformación más importante fue en la fachada principal, al sur, en la que se sustituyó el tabiquillo exterior de la galería por una cristalera.
Por el interior el cambio fue mayor: además de introducir una escalera entre la planta baja y alta que no tenía, se dividieron la planta alta y el bajo cubierta introduciendo un baño y un aseo.
Además, debajo de las escalera exterior, que se renovó, se coloco un baño.

Se intento emplear materiales poco agresivos para sus habitantes. Los tabiques son de planchas de cartón yeso en masa, los enfoscados y rejuntados se hicieron con cal, se empleo como aislamiento, algodón reciclado en mantas...., aunque parte de la carpintería exterior por indicación de los propietarios  no pudo ser de madera como nos hubiera gustado.

La obra la llevé con Antonio Seijas, aparejador, que fue artífice además de las ideas para la rehabilitación. La propietaria de la vivienda hizo también de directora artística de las obras, con gran acierto. El constructor, Manuel también aportó su buen hacer, y aunque desconocía alguno de los materiales que empleamos se supo adaptar muy bien.

La edificación tiene una superficie construida total de 167'40 m2, aunque solo 89'11 m2 útiles, por el importante grosor de los muros.






O proxecto ten como obxecto a rehabilitación de parte dunha vivenda unifamiliar. En realidade é un pequeno edificio que forma parte dun conxunto residencial máis amplo, que formaba unha unidade de explotación agropecuaria, ao redor dun patio parcialmente cuberto.
A edificación que se rehabilitou ten forma sensiblemente cadrada e esta composta de dous planta e un baixo cuberta. O volume esta resolto cunha cuberta a tres augas cara á vía de acceso. A planta baixa ten acceso dende o patio central e dende o exterior. A planta alta ten acceso dende o patio a través dunha escaleira. O volume está orientado ao sur.
A edificación está construída con muros de fabrica de lousa de dúas follas con recheo de barro, e estrutura horizontal e de cuberta de madeira de castiñeiro. A cuberta é de lousa negra.
As obras conseguiu acondicionar a edificación como vivenda autónoma do resto do conxunto.
Mantivemos todos os elementos que estaban en boa condicións, o muro de pedra mantívose, abrindo un oco en planta baixa e aumentando algún dos xa existentes. A estrutura horizontal de madeira conservouse limpando as vigas e pontóns, recortando unha esquina para colocar unha escaleira interior, e a cuberta conservouse tal como estaba, colocando entre os pontóns o illamento necesario. Conservamos as puertas e fiestras que estaban aínda en boa condicións, limpándoas e adaptánolas. A transformación máis importante foi na fachada principal, ao sur, na que se substituíu o tabiquillo exterior da galería por unha cristalera.
Polo interior o cambio foi maior: ademais de introducir unha escaleira entre a planta baixa e alta que non tiña, dividíronse a planta alta e o baixo cuberta introducindo un baño e un aseo.
Ademais, debaixo das escaleira exterior, que se renovou, a coloco un baño.

A intento empregar materiais pouco agresivos para os seus habitantes. Os tabiques son de pranchas de cartón xeso en masa, os recebos e rexuntados fixéronse con cal, a emprego como illamento, algodón reciclado en mantas. ..., ainda que parte da carpintaría exterior por indicación dos propietarios non puido ser de madeira como nos gustase.

A obra leveina con Antonio Seijas, aparellador, que foi artífice ademais das ideas para a rehabilitación. A propietaria da vivenda fixo tamén de directora artística das obras, con grande acerto. O construtor, Manuel tamén achegou o seu bo facer, e aínda que descoñecía algún dos materiais que empregamos soubo adaptar moi ben.

A edificación ten unha superficie construída total de 167 '240 m2, aínda que só 89 '211 m2 útiles, polo importante grosor dos muros.

 

Cadro de superficies da vivenda


Planta baixa

Superficie útil


Superficie construida









1
Aseo 1

2,40
m2











2
Salon-comedor-cociña

30,20
m2











3
Porche

8,35
m2

10,31
m2









Total planta baixa

40,95
m2

72,05
m2









Planta primeira














4
Distribuidor

6,94
m2











5
Dormitorio 1

13,51












6
Vestidor

4,71












7
Baño

5,50












8
Galería

6,90













Total planta primeira

37,56
m2

64,05
m2









Planta baixo cuberta














9
Dormitorio 2

8,90
m2











10
Aseo 2

1,70
m2












Total baixo cuberta

10,60
m2

31,30
m2









Total vivenda

89,11
m2

167,40
m2